Help, er is een jonge zwaluw uit het nest gevallen! Wat te doen?
Het beste wat je kunt doen is de jonge zwaluw terugzetten in het nest. Boerenzwaluwen accepteren heel gemakkelijk veranderingen en het jong terugplaatsen in het nest is nooit een probleem. Zelfs jongen van andere nesten worden gemakkelijk geaccepteerd en gevoerd.  
Mocht dit alles niet mogelijk zijn, dan kan het jong in een nabijgelegen nest met jongen van dezelfde leeftijd ondergebracht worden.

Houd nadien wel even de zaak in de gaten want dat hij uit het nest is gevallen is ongewoon. Het gebeurt echter wel zo nu en dan en meestal is dat per ongeluk of door hitte onder bv. een golfplaten dak.
Tenslotte is een dieren- of vogelasiel een oplossing.
Om zo'n nest vlak onder een golfplaten dak te beschermen tegen hitte kun je een aantal dingen doen.
Je kunt op het dak (buitenkant dus) een isolerende plaat of tempex leggen zodat daar de hitte wat minder wordt. Je kunt ook een oud stuk vloerbedekking, oude zakken o.i.d op die plek leggen en die enkele keren per dag met water nat spuiten. Dat koelt ook. Een ventilator in de buurt kan ook helpen.












Het nest is kapot gegaan of afgevallen. Wat nu?
De beste oplossing is een kunstmatig nestje te maken van bv. mandje, plastic bakje o.i.d en daarin de bodem van het afgevallen nest te leggen. Dit bakje weer ophangen op de plaats van of in de buurt van het afgevallen nest en vervolgens de jongen weer terugplaatsen (zie foto’s onder). Meestal wordt dit zonder problemen door de ouders geaccepteerd en worden de jongen verder gevoerd tot ze uitvliegen.













Als de jonge zwaluwen uitgevlogen zijn, moet ik dan  het nestje schoonmaken?
Na het uitvliegen komen de jonge zwaluwtjes nog vaak tot een week erna slapen op het nest. Daarna gaan ze rondzwerven en de wereld verkennen, tot de wegtrek in september. Ze slapen vaak in grote groepen gezamenlijk in rietvelden, soms in maïsvelden. De ouders beginnen vaak nog een 2e broedsel erna, vaak in hetzelfde nest. De kunstnesten hoeven dan nog niet schoon gemaakt te worden, dat kan het beste na het broedseizoen. Natuurlijke nesten kunnen niet schoongemaakt worden. Alleen als het nest is geïnfecteerd met bloedmijt of luizen is het goed het nest te behandelen met een middel hiertegen. Maar doe dit niet in de periode dat het nest nog in gebruik is.

Waar kan ik boeken vinden met informatie over boerenzwaluwen?
Er zijn een aantal boeken over zwaluwen, maar die zijn vaak wetenschappelijk van aard. Een leuk lezenswaard boekje is van de Belgische schrijfster en onderzoekster Jenny de Laat: "Zwaluwen, dapper, frivool en bedreigd". ISBN nr: 90 5487 150 4 NUGI 823 D/1997/1885/016.

Hoe kun je overlast van mest onder het nest beperken?
Zwaluwen gaan overlast geven in de 2e helft van de nestperiode als de jongen keurig over de rand van het nest poepen. Overigens kan er ook  'zwerfvuil ' ontstaan in het begin van de jongenperiode als de oudervogels de pakketjes afvoeren en ze onder het vliegen laten vallen.
Onder het nest kun je een krant of stuk plastic leggen, eventueel met wat stenen verzwaard tegen het wegwaaien. Dit kan regelmatig ververst worden. Ook een laagje zand onder het nest werkt goed als absorptiemiddel van de mest.
Een minder goed middel is het aanbrengen van een plankje onder het nest om de mest op te vangen. De zwaluwen hebben daar een hekel aan want ze willen het liefst zo onbelemmerd mogelijk het nest kunnen aanvliegen. Dit plankje pas aanbrengen als er jongen zijn, niet eerder want anders bestaat er kans op verlating van het broedsel. Bedenk wel dat de meeste paren tweemaal per seizoen broeden!
Eigenlijk is het aan de eigenaar van het erf hoe hinderlijk hij het vindt dat er boerenzwaluwen broeden. Ieder zou het een bijzonderheid moeten vinden dat zo'n vriendelijke en nuttige vogel wil broeden bij hen op het erf. Want er valt veel van te genieten.
Een paardenhoudster bij mij in de buurt heeft de
muren van de paardenstal geschilderd/gesaust
met een plastic-achtige bedekking (muurverf op
plastic basis). Aan het eind van het seizoen gaat
ze er met de hogedrukspuit overheen en is de
muur weer schoon. Een tip voor paardenhouders?
Hoe je het ook wendt of keert, poepen doen ze
allemaal.

Paarden en zwaluwen kunnen prima onder één dak leven.

Hoe en waar moet ik de kunstnesten ophangen?
Kunstnesten voor boerenzwaluwen kunnen het beste in wat donkere hoeken of achter balken opgehangen worden. Laat zo'n 5 - 10 cm ruimte tussen het nest en de zoldering. Hang ze niet vlak naast elkaar want de paartjes hebben een kleine eigen ruimte nodig om het nest heen (territorium), waar ze geen andere zwaluwen dulden. Aan weerskanten van een balk, zodat ze elkaar niet zien, kan wel. Zorg er wel voor dat bv katten de nesten niet kunnen bereiken.
Dat ze eventueel toch zelf een nest op een andere plek gaan bouwen zegt niets over de plaatsing van de kunstnesten.  

Zijn boerenzwaluwen het volgende jaar al geslachtsrijp?
Zoals de meeste zangvogels zijn boerenzwaluwen de zomer na hun geboorte volwassen. Dus het jaar na hun geboorte zijn ze geslachtsrijp. Als ze terugkeren uit Afrika hebben ze geruid, hebben ze hun volwassen verenkleed gekregen, paren ze en krijgen jonkies.
Jonge boerenzwaluwen die laat in het vorige jaar zijn geboren komen vaak iets later aan en hebben in hun eerste levensjaar dikwijls slechts 1 broedsel.

De schuur moet worden afgebroken waarin zwaluwen broeden. Mag dat?
Zolang er zwaluwen broeden in een stal of schuur  hoef je die niet af te breken. De boerenzwaluw is een beschermde vogel en staat op de Rode Lijst van bedreigde vogelsoorten. Het is verboden hun broedsels te verstoren of te vernielen.
Als ze echter na september naar Afrika zijn vertrokken
en b.v. de nieuwe eigenaar of gemeente houdt voet bij
stuk dan zal waarschijnlijk toch de stal moeten worden
afgebroken. Er is dan nl. geen reden meer om de
zwaluwen te beschermen. Tenzij men de ander kan
overtuigen dat de noodzaak om dat te doen ontbreekt.
Of de procedure moet zo lang gerekt worden dat er
volgend voorjaar weer zwaluwen zijn gearriveerd die
in de stal of schuur zijn gaan broeden.

Ik heb een geringde boerenzwaluw gevonden. Wat moet ik doen?
Schrijf altijd het ringnummer op dat op de ring staat! Als de vogel nog leeft kan het ringnummer afgelezen en genoteerd worden. Daarna kan de vogel weer losgelaten worden. In zo’n geval moet de ring gewoon aan de poot blijven zitten. Is een vogel dood (bv doordat hij tegen een raam is gevlogen of door de kat is gepakt) dan kan de ring afgenomen worden. Alle vindgegevens (vindplaats, vinddatum, eventuele doodsoorzaak) kunnen dan met het ringnummer gemeld worden aan het Vogeltrekstation te Wageningen. Op www.vogeltrekstation.nl kunnen de ringgegevens opgegeven worden. Men krijgt dan digitaal antwoord. Het antwoordformulier met daarop de ring- en vindgegevens van de gevonden vogel kan geprint worden  'et voila' dat is de terugmelding. Zie hiervoor ook de pagina ‘Onderzoek’ in deze website.

Nestelen boerenzwaluwen ook in de buurt van spreeuwen of mussen? Of houden ze daar niet van?
Voor zover bekend trekken zwaluwen op de boerderijen zich niet zo veel aan van broedende spreeuwen. Die zitten meestal buiten de gebouwen onder de dakpannen.  Als er echter maïs gevoerd wordt in de stal komen daar vaak veel spreeuwen en mussen op af. Dan kunnen vooral mussen wel vervelend gaan doen. Ze kijken in de nesten, pikken eieren kapot of gaan er op zitten e.d. Mussen bouwen soms zelf een nest op een zwaluwnest. Daar houden de zwaluwen natuurlijk niet van. Ze verlaten de broedplaats daardoor niet en meestal bouwen ze dan een nieuw nest.

Het zwaluwnest dreigt af te vallen. Wat moet ik doen?
Sommige nesten van boerenzwaluwen zijn gebouwd in een droge omgeving waar weinig modder of leem voorhanden is. Zulke  ‘zandnesten’ zijn minder stevig en in de loop van het broedseizoen, wanneer er ook jongen in de nesten zitten, gebeurt het wel dat ze afbrokkelen en dreigen af te vallen. Vooral op gladde aanhechtingsplaatsen (ijzeren balken) en niet ondersteunde nesten gebeurt dit nogal eens.
Een mogelijkheid om afvallen te voorkomen is zo’n loszittend nest te ondersteunen. Aan weerskanten van het nest kan vrij strak om het nest heen een bandje van touw, plastic draad of ijzerdraad bevestigd worden, dat het nest ondersteunt. Op bijgaande foto is te zien hoe dit gedaan kan worden. Op die manier valt het nest er niet af tijdens de jongenperiode. Het is aan te bevelen na het uitvliegen het krakkemikkige nest te verwijderen, zodat de zwaluwen een nieuw en steviger nest kunnen bouwen.

Ik zag een eng soort vlieg kruipen op een jonge zwaluw. Wat is dat? En is die gevaarlijk voor andere dieren?
De parasiet die je hebt gezien is een zogenaamde vlieg-
luis (Crataerina hirundinis), een insekt dat alleen op zang-
vogels voorkomt en vooral bij zwaluwen. Ze komen meer
voor bij huiszwaluwen dan bij boerenzwaluwen.  Er is
zelfs een soort die uitsluitend op zwaluwen parasiteert.
Je hoeft dus niet bang te zijn dat dit insect gevaarlijk is
voor andere dieren, zoals koeien, paarden en honden.
De luisvlieg voedt zich met het bloed van zijn gastheer
en leeft op diens lichaam. Hij reist soms zelfs mee naar
Afrika. De voortplanting gebeurt in de nesten van huis-
en boerenzwaluwen De larve leeft in het nest van het
bloed van de jongen en oudervogels, verpopt zich daar
en komt het volgend voorjaar uit als de zwaluwen op-
nieuw arriveren. Doorgaans hebben de boerenzwaluwen
weinig last van deze parasieten.

Wij hebben een zwaluwnest waarin we poppen van luisvliegen hebben aangetroffen. Is dat schadelijk en is het verstandig om deze te verwijderen?
In het aangetroffen nest zien we zwarte kraaltjes, wat lijkt op de poppen van zwaluwluisvliegen, kan dat kloppen? Bij de buren in de stal (met ongeveer 10 broedparen) hebben sommige nesten 10-tallen van deze poppen. Zijn zulke aantallen schadelijk?
We hebben een aantal van die nesten grotendeels ontdaan van die poppen m.b.v. de stofzuiger, met een klein flexibel slangetje aan de zuigmond getaped. Is dit zinvol?

Antwoord: die zwarte kraaltjes zijn inderdaad poppen van de luisvlieg. Het zijn er nogal wat!
Ze zullen volgend jaar uitkomen als de zwaluwen zijn teruggekeerd op hun nesten. Ze leven van het bloed van de zwaluwen en in grote aantallen kunnen ze de jongen ernstig verzwakken. Ook de oude vogels hebben ze, maar die vogels zijn sterker.
Ik verwijder ze altijd als ik ze zie. Het lijkt me een goed idee om die poppen te verwijderen.
Dat voorkomt een hoop narigheid voor de zwaluwen volgend jaar.

Hoelang duurt het voordat zwaluweitjes uitkomen, en hoelang dat de jongen wegvliegen?
De hele broedcyclus van boerenzwaluwen duurt per broedsel ongeveer  7 – 8 weken. We rekenen zo:
1 à 2 weken voor het bouwen van het nest. Dit kan langer of korter duren naar gelang de omstandigheden. Bij erg droog weer kan ontbreken van modder een rol spelen.
Daarna 1 week leggen. Elke dag een eitje. Daarna 2 weken broeden. De eitjes komen doorgaans na 14 dagen uit. Bij slecht weer kan het iets langer duren.
Daarna 3 weken voeren. De jonge zwaluwtjes zijn na ongeveer 20 dagen in staat om te vliegen. Soms blijven ze nog wat langer in het nest. Ook worden ze nog een aantal dagen tot een week na het uitvliegen nog gevoerd door de oudervogels.

Hebben late jongen die in augustus of september nog uitvliegen wel een kans om te overleven?  Kunnen deze jonge vogels straks wel de lange trek maken naar Afrika? 
Elk jaar zijn er nog late legsels met jongen die eind augustus tot nog in september uitvliegen.
De jonge zwaluwen die in augustus uitvliegen zijn prima in staat in september aan de grote trek naar Afrika te beginnen
Midden september tot oktober is de wegtrek. De late septemberjongen hebben minder kunnen oefenen met vliegen, zijn ook minder sterk en hebben minder ervaring dan b.v. juni-jongen. Toch zijn ze niet bij voorbaat kansloos. Ik heb in mijn onderzoeksgebied enkele van die late jongen teruggevangen als broedvogel. Uiteraard is de overleving van deze late jongen lager dan van de oudere en meer geoefende jongen.
Het gebeurt niet vaak dat boerenzwaluwen het broedsel verlaten zolang er jongen in het nest zijn. Meestal brengen de oudervogels de achterblijvers nog wel groot. Wel komt het voor dat erg late nesten met eieren verlaten worden. Kennelijk stoppen de oudervogels dan met broeden als ze voelen dat het erg laat in het seizoen is geworden.

Wanneer zullen de boerenzwaluwen vertrekken? Vliegen de jongen met hun ouders mee?
Zodra de jongen ongeveer een week na het uitvliegen zelfstandig zijn verliezen ze geleidelijk het contact met hun ouders. Ze zijn dan op zichzelf aangewezen en zoeken meestal gezelschap van andere boerenzwaluwen. Ze zwerven dan nog een hele tijd in de wijde omgeving rond voordat het tijd is om te vertrekken.
Begin september beginnen de eerste boerenzwaluwen weg te trekken. Vanaf midden september is er massale wegtrek en begin oktober zijn bijna alle boerenzwaluwen uit ons land verdwenen. Elk jaar worden er echter tot diep in november nog achterblijvers waargenomen.
Boerenzwaluwen trekken in los verband zuidwaarts, zonder nog echt contact te hebben met gezinsgenoten of ouders. Wel zoeken ze steeds tegen de avond gezamenlijke slaapplaatsen waar ze in groepsverband overnachten, in b.v. rietvelden. Ook in Afrika doen ze dat, zonder contact met ouders of gezinsgenoten.

















Graag wil ik weten wat de normale vertrektijd is dat ze in het najaar naar Afrika gaan en wanneer ze normaal gesproken in het voorjaar weer terug komen.
Onze boerenzwaluwen maken vanaf september aanstalten om te vertrekken. Soms gebeurt dat wat eerder, maar rond 1 oktober zijn ze vrijwel allemaal vertrokken. In het voorjaar zijn er altijd een paar extra vroege waarnemingen vanaf midden maart.  De eerste boerenzwaluw kun je op het erf meestal in de eerste week van april aantreffen als je er goed op let. Maar de meeste boerenzwaluwen arriveren hier vanaf half april. Tot ver in mei kunnen er nog nieuwe vogels arriveren. Dat zijn meestal jonge vogels van het vorige broedjaar die nu voor de eerste keer broeden. Ook kunnen dat vogels zijn die door slechte weersomstandigheden onderweg opgehouden zijn. Die laatkomers broeden vaak maar 1 keer, terwijl de normale broedparen tweemaal broeden.

Laten de ouders de jongen in de steek als het voor hen te laat in het jaar wordt om weg te trekken?
Meestal blijven de zwaluwen doorvoeren tot de jongen vliegvlug zijn, ook al is het soms laat. Tot begin oktober heb ik wel late broedsels gezien die nog gevoerd werden. Dat zwaluwouders hun jongen echt in de steek laten komt weinig voor. Zwaluwen kunnen over het algemeen goed tegen een paar dagen voedselschaarste.

Ik wil graag weten wat je op het erf beter niet kunt doen om het welzijn en gezondheid van de zwaluwen niet te schaden.
Op een boerderij met dieren wordt soms in de stallen gifspray gebruikt voor de vliegen. Daar kunnen de zwaluwen nadeel van ondervinden, want ze voeren de trager wordende vliegen aan de jongen die dan doodgaan. Ook plakstrips in de stal hangen is sterk af te raden want ze vliegen er soms tegenaan.
Verder kun je de invliegopening van de zwaluwen zo hoog maken dat ze veilig en onbereikbaar voor katten in en uit kunnen vliegen. Ook kunnen uilen de broedruimte binnengaan en de nesten leeghalen. Ook hier helpt het kleiner maken van de invliegopening.

We hebben nu op 10 september nog steeds nestjes die nog vol zitten met jongen. Is dit niet erg laat in het jaar en komt het dan wel goed met die jonkies?
Zwaluwen kunnen nog tot einde september jonkies hebben, al is dit geen regel. Meestal komen de tweede broedsels in juli/augustus uit en vliegen de late jongen in september uit.
Het is natuurlijk erg afhankelijk van het weer of die late jongen goed uitvliegen Ze moeten geluk hebben met het weer. Bij koud weer zijn er weinig insekten en dan kunnen ze het moeilijk krijgen. Maar ze zijn beslist niet kansloos. Ik heb tijdens mijn onderzoek op de boerderijen wel broedvogels gevangen die in de maand september van voorgaande jaren uitgevlogen waren en nu zelf een broedsel hadden. Maar vergeleken met de jongen die in juni al zijn uitgevlogen hebben ze veel minder ervaring op kunnen doen natuurlijk. Meestal komt het dus wel goed.

In ons zwaluwnest hebben wij een zwaluw die geheel 1 kleur heeft en wel heel licht bruin. Hoe bijzonder is dit? Komt dit vaker voor?
Jullie bruine zwaluw is kennelijk een miskleur. Hij mist een (waarschijnlijk zwart) pigment. Men noemt dit melanisme. Miskleuren, waaronder albino's of gedeeltelijk albino (leucistische) vogels komen regelmatig voor, maar zijn vrij zeldzaam. Jaarlijks worden wel enkele gevallen bekend. Op deze website staan onder ‘Foto en video’ een paar foto's van zulke miskleuren. Misschien is er eentje bij die op jouw zwaluw lijkt.

















Een agrariër heeft op zijn bedrijf 50 paar zwaluwen gehuisvest. Hij wil graag financiële ondersteuning in de voorzieningen die hij hiervoor treft en evt. schoonmaakkosten. Zijn hiervoor fondsen beschikbaar ?
Helaas moet ik deze vraag teleurstellend beantwoorden. Er zijn van overheidswege of van andere instellingen (nog??) geen fondsen of financiële ondersteuningen beschikbaar. De eigenaren moeten hun liefde voor de zwaluwen gratis beschikbaar stellen. Dat doen ze trouwens vrijwel allemaal met plezier.

Zijn er dieren die het nest van een boerenzwaluw kraken?
Inderdaad zijn er andere vogels die nesten van boerenzwaluwen kraken. Dat zijn meestal (nog) onbewoonde nesten. Winterkoningen doen het vaak en bouwen een nest van bladeren en andere plantenresten in het zwaluwnest tot een bolletje met een kleine opening erin. Huismussen sjouwen het nest soms vol met hooi en stro voor hun eigen nest. In de zomer zijn er soms zwarte roodstaarten die in halfopen schuren hun platte nestje in de nestkom van een boerenzwaluwnest bouwen.

Wij zagen dat de oudervogels levende jongen (van ca. 4 dagen oud) uit het nest gooiden. Wat kan hiervan de reden zijn?
Als er kleine jongen uit het nest gegooid worden is er meestal sprake van een echtbreuk tussen de partners van het nest. Dat kan komen doordat het  mannetje is weggegaan, is verongelukt of b.v. gepakt is door een roofvogel. Het wijfje blijft dan achter en zal trachten de jongen alleen groot te brengen. Is er echter een ongepaard mannetje in de buurt die graag met het vrouwtje wil paren en zijn jongen wil grootbrengen dan gooit zo'n mannetje de jongen uit het nest. Na een week is het wijfje weer in staat een nieuw nest te beginnen en heeft het mannetje zijn zin: nu zijn het zijn eigen jongen. Dit verschijnsel heet infanticide of kindermoord. Het komt bij meer dieren voor. Leeuwen zijn er berucht om. Je kunt niets doen om dit te voorkomen. Terugleggen in het nest van nog levende jongen helpt niet want ze worden er zo weer uitgegooid.

Boerenzwaluwen broeden meerdere keren achter elkaar. Is dit in één seizoen altijd in hetzelfde nestje? Of is het gebruikelijk tussendoor een ander nestje te pakken/maken?
Boerenzwaluwen broeden meestal twee keer per seizoen, een enkele keer drie keer.
Heel vaak gebruiken de vogels hetzelfde nest nog een keer. Als er echter parasieten in het nest zijn gekomen (bloedluizen, mijten,) dan maken ze een nieuw nest. Ook gebruiken ze wel een ander nest van voorgaande jaren. Ze knappen dat wat op, metselen er een nieuwe rand op en bekleden het opnieuw. Het is dus geen regel dat ze hetzelfde nest twee keer gebruiken.

Hoeveel tijd zit er eigenlijk minimaal tussen de legsels van de boerenzwaluw? Dus tussen het uitvliegen van de jongen en het leggen van het eerste nieuwe ei?
Na het uitvliegen worden de jongen nog een aantal dagen tot een week door de ouders verzorgd. Ze worden dan buiten gevoerd tot ze zelf geleerd hebben insecten te vangen.
Daarna beginnen de oudervogels aan een nieuw broedsel. Dat kan een tot twee weken daarna zijn. Dus doorgaans zitten er enkele weken (2-3) tussen het uitvliegen en het opnieuw leggen van een vervolglegsel. Dat kan echter variëren per paar.

Als boerenzwaluwen uit Nederland vertrekken en aankomen in Afrika, beginnen ze daar dan ook te broeden?
In Afrika broeden onze zwaluwen niet. In hun overwinteringsgebieden maken ze een complete rui door. Alle oude veren vallen geleidelijk uit en worden vervangen door nieuwe. Die zijn prachtig  glanzend staalblauw van kleur. Dat hele proces neemt 130 - 150 dagen in beslag. Het aanmaken van al die nieuwe veren vergt veel energie en kalk. Daardoor kunnen ze niet tegelijk ruien en eieren leggen, wat ook heel veel energie en kalk vergt. Met hun nieuwe verenpak vliegen ze dan in maart - april terug naar hun broedgebied hier.
Zie ook de foto's en verslagen van het onderzoek in Afrika op de pagina ‘Afrika’ op deze website.

We hadden twee nesten met boerenzwaluwen maar de jonge zwaluwen en waarschijnlijk de ouders hebben het niet overleefd. Één jong werd dood gevonden en verder lagen er veel veren, maar de rest was verdwenen. Wat zou de oorzaak kunnen zijn?
Waarschijnlijk is er een roofdier of uil in jullie schuur op bezoek geweest. Uilen en marters roven soms de nesten leeg. Zeker als je zegt dat de oudervogels het ook niet hebben overleefd. De laatste jaren worden boerderijen en oude schuren vaak door steenmarters bezocht die de jongen roven. Uilen doen dat ook en die pakken ook vaak de oudervogels van het nest in het donker.
Als je veertjes (vooral slagpennen en staartpennen) kunt vinden, kijk dan naar het uiteinde van de veer, waar deze in de huid heeft gezeten. Is die afgebeten dan is een marter (of kat) waarschijnlijk de dader. Want ook katten kunnen nesten leegroven. Is de veer eruit getrokken en is de schacht niet beschadigd dan is een uil (kerkuil of steenuil) de dader. Soms ligt er een ruiveer van de uil in de schuur zodat je dan kunt zie wie de dader was.
Is een nestplaats met oudervogels leeggeroofd dan blijft zo'n plek vaak jarenlang onbewoond. De broedvogels weten dat het nu een onveilige plek is. Soms bezoeken mannetjes  wiens vrouwtje is gedood nog wel even de broedplaats. Mannetjes slapen als er jongen zijn vaak buiten de schuur in rietvelden of op andere plekken en ontlopen zo het gevaar.

Een bedrijf heeft een loods waar boerenzwaluwen nestelen maar die moeten daar weg vanwege hygiënische redenen. Wegens de beschermstatus van de soort is dit uiteraard geen vanzelfsprekendheid. Het bedrijf heeft een uitzonderingsmaatregel verkregen voor het verwijderen van die nesten mits de nodige maatregelen genomen worden om de populatie daar te behouden. Het bedrijf is zeer meegaand en welwillend en stelt o.a. een andere loods ter beschikking (waar al zwaluwen nesten), deze loods zou speciaal voor de Boerenzwaluw gereserveerd worden. Deze loods is ca. 200 meter van de andere verwijderd. Het gaat om een gebouwtje gemaakt van golfplaat dat nu nog dienst doet als parking voor bedrijfswagens. De loods wordt dus binnenkort niet meer gebruikt maar wordt niet afgebroken, speciaal voor de Boerenzwaluwen die er nestelen, en hopelijk voor diegene die er nog bijkomen.
Wij hebben hier echter weinig of geen ervaring mee. Zijn er buiten het plaatsen van nieuwe nestkasten en het afspelen van lokzang nog andere suggesties die u aangaande deze zou kunnen doen?
Is er een manier dat u weet om de zwaluwen op een zo vriendelijk mogelijke manier te weren uit de loods waar ze niet kunnen blijven?
De invliegopening die in de loods zou komen, aan welke kant maken we die het beste? Eén of meerdere?
Het bedrijf is van plan om in de loods onder de nesten een groot zeil te hangen om de poep op te vangen, en dit dan na het broedseizoen af te spuiten, zou dit geen problemen geven met het te warm worden in het nestgedeelte?
Het afsluiten van een broedruimte is soms onvermijdelijk wegens verbouwingen e.d.
Het aanbieden van een vervangende broedruimte is dan een goede methode om de zwaluwen te helpen. Het beste kan dit gedaan worden in de winterperiode als de vogels afwezig zijn. De broedruimte kan dan afgesloten worden zodat bij aankomst van de broedvogels in het voorjaar de zwaluwen geen toegang meer hebben. Ze gaan dan vanzelf op zoek naar een andere broedruimte. Als daar een schuur of loods in de directe omgeving beschikbaar is waar ook al zwaluwen broeden is dat een stimulans voor de zoekende vogels om daar ook te gaan nestelen. Een gecompliceerde methode om nesten te verplaatsen is dan niet nodig. De nesten kunnen gewoon in de winter verwijderd worden.
Zorg er wel voor dat vanaf midden maart (als de eerste zwaluwen arriveren) een deur of raam open staat van de beschikbare ruimte zodat de vogels ongehinderd de lege loods kunnen binnenvliegen. Liefst niet op de windkant.

Het ophangen van een aantal nestbakjes (model 'zeepbakje', geen nestkasten!) in de nieuwe broedruimte kan helpen om de nieuwe vogels broedgelegenheid te bieden. Deze kunnen dan het beste opgehangen worden aan de achterkant van balken of in wat donkere hoeken. Ook niet heel vlak onder golfplaten want daar kunnen in de zomer bij warm weer zulke hoge temperaturen ontstaan dat de jongen dood gaan. Zorg er ook voor dat er geen katten bij kunnen. Deze nestbakjes kunnen bij diverse bedrijven besteld worden. Zelf maken kan natuurlijk ook altijd.

Het ophangen van een groot zeil om de poep op te vangen lijkt me wel wat problematisch. De toegang tot de nesten moet voor de zwaluwen vliegend vrij toegankelijk zijn en obstakels  kunnen een belemmering zijn voor vestiging. Eventueel kan er een kleine opvang onder het nest opgehangen worden als er jongen zijn (niet eerder). Een paraplu aan de haak ondersteboven onder een nest werkt dan heel goed en is m.i. beter dan een groot zeil. De vogels hebben dan geen belemmering bij het aanvliegen van het nest. Wacht met ophangen tot er jongen zijn.

Graag zou ik willen weten in hoeverre uilen prederen op boerenzwaluwen en wat de impact is van een nestkast op het erf dan wel in dezelfde schuur als waar zwaluwen broeden. Voor kerkuilen geldt dat ze binnen in een schuur broeden, is het reëel om geen kasten te plaatsen op plekken waar zwaluwen broedden?
Klopt het dat kerkuilen (jonge) zwaluwen uit de nestkom grijpen. En heeft een boerenzwaluw in dat opzicht minder of geen last van steenuilen?
Kerkuilen en steenuilen prederen beide op boerenzwaluwen. Ze bezoeken de schuren en stallen en als er weinig voedsel buiten is te vinden (b.v. in een muizenarm jaar) dan gaan ze in de gebouwen op zoek. Zwaluwnesten zijn dan gemakkelijk te bezoeken. Zowel de broedende vrouwtjes als de aanwezige jongen worden opgegeten. Gevonden zwaluwringetjes in uilenkasten hebben dat aangetoond.
Het is wel mogelijk om zowel uilen als zwaluwen op het erf te hebben. Maar dan moet de broedruimte voor de zwaluwen moeilijk toegankelijk zijn voor de uilen. Eigenaren kunnen b.v. de invliegopening verkleinen zodat de zwaluwen nog wel kunnen binnenvliegen maar de uilen niet. In grote open loopstallen is dat niet mogelijk natuurlijk.
Een kast plaatsen in een broedruimte van boerenzwaluwen is de kat op het spek binden. Ik raad af in ruimtes waar zwaluwen broeden een uilenkast te plaatsen. Een uilenkast die alleen van buitenaf toegankelijk is, helpt wel en is veiliger voor de zwaluwen. De uilen kunnen dan niet binnen komen. Is wellicht ook fijner voor de eigenaren die dan geen uilenpoep in stal of schuur hebben.

Als een schuur met broedende zwaluwen bezocht wordt door uilen die prederen duurt het jaren voor er nieuwe zwaluwen zich vestigen. De vogels die deze ervaring hebben opgedaan verlaten dat erf. Pas als er nieuwe (jonge) zwaluwen zich in volgende jaren vestigen zullen er weer paren gaan broeden.

Op een erf waar jaarlijks boerenzwaluwen broeden werd geconstateerd dat een Steenuil jonge zwaluwen uit de nesten predeerde. Is hier iets tegen te doen?
Als de invliegopening van de broedruimte niet te groot is dan is het mogelijk om van kippengaas een scherm of mal te maken. Deze kunt u ’s avonds voor de stalopening plaatsen en ’s morgens weer weghalen, zodat de uil ’s nachts niet bij de nesten kan komen. Dit moet u dan wel elke dag consequent doen, zodat de zwaluwen overdag altijd bij de nesten kunnen. Uit ervaringen weten wij dat de zwaluwen dit zonder problemen accepteerden en dat de uilen weg bleven bij de stal.

Nestelen boerenzwaluwen dicht bij elkaar of in kolonies, net als Huiszwaluwen?
Boerenzwaluwen broeden niet zoals huiszwaluwen dicht naast elkaar. Mannetjes eisen een afstand tussen de naburige nesten. Bij kunstnesten is het beter om ze een eindje uit elkaar op te hangen, bijvoorbeeld met steeds 2 ribben/sporen ertussen, of schuin er tegenover in de nok.

Wij zijn helaas genoodzaakt onze schuur, waarin jaarlijks boerenzwaluwen broeden, te verbouwen. Voordat de zwaluwen terugkeren gaan wij het plafond in de ponyschuur verstevigen.
Wat kunnen wij het beste doen: de bestaande nestjes voorzichtig verwijderen en proberen deze (met versteviging) terug te hangen? Of nieuwe nestplankjes ophangen op dezelfde plaatsen, met eventueel restmateriaal van de oude nestjes op de bodem daarvan?
Het zal niet meevallen de oude nesten af te nemen en weer terug te plaatsen. De klei of het zand zal afbrokkelen met kans op afvallen later. Maar dat hoeft wellicht ook niet. Je kunt op de plekken waar de oude nesten zaten een latje, ondersteuning o.i.d. maken zodat de vogels daar een nieuw nest op kunnen bouwen. Dan zoeken ze ook wel nieuw nestmateriaal in de omgeving. Eventueel zou je met klei met je hand een randje modder kunnen aansmeren om aan te geven dat daar een nest heeft gezeten. Gewoon het oude nest met alles erin in de groene container, want daarmee verwijder je dan ook eventuele parasieten in het nest.
Het gebeurt wel vaker dat nesten afvallen en dan bouwen ze gewoon een nieuwe. Dat zullen ze vast ook wel doen als ze de nieuwe situatie aantreffen, want paarden- en ponystallen zijn een geliefde nestplaats voor de zwaluwen. Er zijn kunstnesten te koop (Vivara) of ondersteuningsplankjes, maar het is niet altijd gezegd dat ze die ook gebruiken.

Zijn er ook boerenzwaluwen en andere (Europese) zwaluwen die niet migreren? Ik was namelijk recent (in de maand mei) in Tanzania en heb toen wel zwaluwen gezien. Kan het zo zijn dat sommige niet migreren?
Het komt inderdaad voor dat boerenzwaluwen in Afrika overzomeren en niet wegtrekken naar hun Europese broedgebieden in het voorjaar. Naar mijn ervaring (o.a. in Kenia en Zambia) zijn dat vaak vogels die door een handicap (slijtage, halve rui) of conditiegebrek niet beginnen aan de voorjaarsmigratie. Zulke vogels zijn dan niet klaar voor de grote trek naar de Europese broedgebieden en blijven dan een zomerseizoen in Afrika. Hoe het zit met gierzwaluwen of huiszwaluwen is ons niet bekend.

Wij ervaren overlast door poepende zwaluwen in onze schuur of deel. Wat kunnen wij hier aan doen?
Het is vervelend als u overlast van zwaluwen ervaart, terwijl de aanwezigheid van zwaluwen ook zoveel plezier kan geven. Het aanbrengen van een plankje een eindje onder het nest zou de overlast kunnen verminderen. Wij ontvingen van de heer Han ten Brinke uit Neede een wel heel inventieve oplossing, door een omgekeerde paraplu onder de nesten te hangen. Hiermee was de overlast weg en kon men op de deel zelfs ongestoord pannekoeken bakken. De zwaluwen bleken hier geen enkele hinder van te ondervinden en vlogen gewoon af en aan naar de nesten.












Staat uw vraag hier niet tussen? Mail het ons dan en wij zijn graag bereid om u van advies te voorzien.